Radio

Prelude
Ouverture
Kunstkringen
Japanse Kampen
Orkesten/Koren
Komponisten
Artiesten
Sticusa/Erasmushuis
Programma's/Recensies
Encores/Links
Onderzoekers
Chronologie en kaarten
Knipsels
Gebouwen
Radio
gamelan
 
PHOHI en NIROM          Print Version/Afdruk Versie

Driehonderd jaar koloniaal heerser in Indonesië en toch lijkt die periode in het land zelf nauwe-lijks sporen achtergelaten te hebben. Alleen CNN repte tijdens de onlusten rond Soeharto nog wel eens over de 'former Dutch colony'. Maar verder hoorde je er weinig over. Hoe het destijds op verre posten in de Oost toeging, of kon toegaan, is aanschouwelijk gemaakt via televisieseries als 'De Stille Kracht' en 'In Naam Der Koningin' en wat er tijdens de politionele acties gebeurde is verhaald aan de hand van de verslagen van ooggetuigen. Maar over de wijze waarop in de koloniale tijd dat enorme eilandenrijk door de Nederlanders werd bestuurd en met welke middelen is zonder twijfel weinig bekend.

Het proefschrift' De Indische Radio-Omroep' (Overheidsbeleid en ontwikkeling 1923-1942) van voormalig algemeen secretaris van de VPRO René Witte (1937) gaat natuurlijk allereerst over de ontwikkeling van de omroep in het toenmalig Nederlands-Indië met name in de jaren '30. Maar in het spoor hiervan komt ook de bestuurlijke relatie tussen het moederland en het koloniale eilandenrijk gebied uitvoerig aan de orde. Want al valt een publicatie over de Hilversumse omroepen nog wel te maken zonder uitgebreide aandacht voor de staatsrechtelijke verhoudingen, zodra het om de Indische periode gaat is dat eigenlijk niet mogelijk. Bij zaken van een beetje belang kreeg je in Indië al gauw te maken met de gouverneurgeneraal of de Indische regering (het Nederlandse bestuursapparaat onder de G.G.). Niet dat die daar op eigen houtje konden doen en laten wat ze wilden. Het zwaartepunt van alle bestuurlijke ver-antwoordelijkheid lag in Den Haag, waar de minister van koloniën namens de regering de ontwikkelingen aan de andere kant van de wereld in de gaten hield. Een beetje democratie wilde men tenslotte nog wel introduceren door een gemengde Volksraad in te stellen, maar omdat dit een adviserend orgaan was kon het de vergelijking met een echt parlement niet doorstaan. Die bestuurlijke verhoudingen, maar ook de maatschap-pelijke, behandelt René Witte uitvoerig om duidelijk te maken dat de opkomst van de radio in Indië moeilijk te vergelijken valt met hetzelfde proces in Holland. Overigens hebben de Hilversumse omroepen wel geprobeerd die ontwikkeling binnen te dringen, maar met wisselend succes. In feite hebben ze de slag definitief verloren toen na de oorlog de Wereldomroep werd opgericht. Witte's studie is boeiend en uniek omdat het zowel over radio gaat en ook veel duidelijk maakt over de koloniale geschiedenis. Soms leest men zijn in boekvorm verschenen dissertatie niet zonder verbijstering. Witte promoveerde op 28 mei jl. op de ontwikkeling van de Indische omroep tot doctor in de sociaal-culturele wetenschappen aan de Vrije Universiteit van Amsterdam.

 

voorgevel van het NIROM gebouw in Batavia na de verbouwing in 1938

Print Version/Afdruk Versie